Di sản văn hóa, môi trường và tài nguyên thiên nhiên là những tài sản quý giá, không chỉ phản ánh lịch sử, bản sắc dân tộc mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của mỗi người. Bảo vệ và phát huy giá trị di sản, gìn giữ môi trường xanh – sạch – đẹp, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên là quyền lợi và trách nhiệm của mỗi công dân. Bài học này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các quyền và nghĩa vụ quan trọng trong việc bảo vệ di sản văn hóa, môi trường và tài nguyên thiên nhiên, từ đó góp phần xây dựng một xã hội phát triển bền vững.

Lý thuyết KTPL 12 Bài 13: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ di sản văn hoá, môi trường và tài nguyên thiên nhiên

1. Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ di sản văn hoá

* Quyền của công dân:

• Được tiếp cận, hưởng thụ các giá trị di sản văn hoá.

• Được tham quan, nghiên cứu các di sản văn hóa nhằm phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và phát triển văn hóa.

• Được thực hiện các biện pháp bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị di sản văn hóa theo quy định của pháp luật.

• Có quyền khiếu nại, tố cáo các hành vi xâm phạm di sản văn hóa, như phá hoại di tích, buôn bán trái phép cổ vật.

* Nghĩa vụ của công dân:

• Chấp hành các quy định của Hiến pháp và pháp luật về bảo vệ di sản văn hoá.

• Giữ gìn, bảo vệ và không làm tổn hại đến các di sản văn hóa.

• Không mua bán, vận chuyển trái phép cổ vật, bảo vật quốc gia.

• Khi phát hiện di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, phải có trách nhiệm thông báo cho cơ quan chức năng và giao nộp theo quy định của pháp luật.

* Ví dụ minh họa:

• Một nhóm sinh viên khi tham quan chùa Một Cột có quyền tìm hiểu lịch sử, nhưng họ cũng có nghĩa vụ không vẽ bậy hay phá hoại di tích.

• Khi một ngư dân vô tình tìm thấy một bức tượng cổ dưới biển, họ cần thông báo và giao nộp cho bảo tàng hoặc cơ quan có thẩm quyền thay vì bán ra thị trường.

2. Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên

* Quyền của công dân:

• Được sống trong môi trường trong lành, không bị ô nhiễm.

• Được tiếp cận thông tin về bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu và tài nguyên thiên nhiên.

• Được tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường như trồng cây, giảm rác thải nhựa, sử dụng năng lượng sạch.

• Được khai thác, sử dụng hợp pháp tài nguyên thiên nhiên theo đúng quy định của pháp luật.

• Có quyền tố cáo, khiếu nại các hành vi gây ô nhiễm môi trường hoặc khai thác tài nguyên trái phép.

* Nghĩa vụ của công dân:

• Tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

• Không xả rác bừa bãi, không chặt phá rừng, không săn bắt động vật hoang dã trái phép.

• Khi khai thác tài nguyên thiên nhiên (như nước, khoáng sản, rừng, đất đai), phải có trách nhiệm hoàn nguyên, bảo vệ hệ sinh thái.

• Nếu gây ô nhiễm hoặc làm tổn hại tài nguyên, phải có trách nhiệm khắc phục hậu quả và bồi thường theo quy định của pháp luật.

* Ví dụ minh họa:

• Một doanh nghiệp khai thác đá phải thực hiện hoàn thổ sau khi khai thác xong, trồng cây để khôi phục môi trường.

• Nếu một nhà máy xả thải gây ô nhiễm sông, người dân có quyền tố cáo và yêu cầu cơ quan chức năng vào cuộc xử lý.

• Một cá nhân săn bắt động vật quý hiếm trái phép có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Sơ đồ tư duy KTPL 12 Bài 13: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ di sản văn hoá, môi trường và tài nguyên thiên nhiên