Câu hỏi

Xét về mặt bản chất của nền kinh tế, việc điều tiết của cơ chế thị trường được ví như

A. thượng đế

B. mệnh lệnh.

C. ý niệm tuyệt đối.

D. bàn tay vô hình.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: D

Giải thích:

Trong nền kinh tế hàng hóa vận hành theo cơ chế thị trường, các hoạt động sản xuất, trao đổi, mua bán diễn ra chủ yếu dựa vào quy luật cung – cầu, quy luật giá trị và quy luật cạnh tranh. Không có một cơ quan hay cá nhân nào trực tiếp ra lệnh cho người sản xuất phải làm gì, sản xuất bao nhiêu, bán cho ai. Thế nhưng, nền kinh tế vẫn vận hành tương đối ổn định, hàng hóa được sản xuất ra và tiêu thụ một cách hợp lý. Chính hiện tượng tự điều chỉnh này được nhà kinh tế học Adam Smith – cha đẻ của kinh tế học hiện đại – ví như sự tác động của một “bàn tay vô hình”.

“Bàn tay vô hình” là cách nói hình tượng để chỉ sức mạnh điều tiết tự nhiên của thị trường. Nó giúp phân bổ nguồn lực xã hội (như lao động, vốn, nguyên liệu) vào những lĩnh vực, ngành nghề có nhu cầu cao nhất. Khi một loại hàng hóa được nhiều người cần, giá của nó tăng lên, người sản xuất thấy có lợi nhuận nên mở rộng sản xuất. Ngược lại, nếu hàng hóa ế ẩm, giá giảm, họ sẽ thu hẹp sản xuất. Nhờ vậy, thị trường luôn tự điều chỉnh để cân bằng cung và cầu mà không cần mệnh lệnh hành chính.

Ví dụ, khi nhu cầu rau xanh trên thị trường tăng cao do thời tiết nắng nóng, giá rau sẽ tăng. Nông dân thấy có lợi liền trồng thêm rau. Đến khi cung rau tăng đủ, giá sẽ trở lại bình thường. Toàn bộ quá trình này không ai ra lệnh, nhưng vẫn diễn ra một cách tự nhiên, hợp lý — đó chính là tác động của “bàn tay vô hình”.

So với nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung (nơi Nhà nước điều tiết trực tiếp bằng mệnh lệnh hành chính), cơ chế thị trường giúp nền kinh tế năng động hơn, khuyến khích các chủ thể tự do lựa chọn, sáng tạo và chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Tuy nhiên, “bàn tay vô hình” không phải lúc nào cũng hoàn hảo — đôi khi nó dẫn đến bất bình đẳng hoặc ô nhiễm môi trường. Vì vậy, Nhà nước vẫn cần dùng “bàn tay hữu hình” của mình để điều tiết khi cần thiết, nhằm đảm bảo công bằng và phát triển bền vững.

Tóm lại, “bàn tay vô hình” chính là biểu tượng cho cơ chế tự điều tiết của thị trường – nơi giá cả và cạnh tranh dẫn dắt hoạt động sản xuất, tiêu dùng và phân phối. Đây là bản chất đặc trưng của nền kinh tế thị trường, giúp kinh tế phát triển linh hoạt, hiệu quả và sáng tạo.
→ Do đó, đáp án đúng là D. Bàn tay vô hình.