Câu hỏi

Trong nền kinh tế hàng hóa, khi các quan hệ kinh tế tự điều chỉnh theo yêu của các quy luật kinh tế cơ bản được gọi là

A. cơ chế quan liêu.

B. cơ chế phân phối

C. cơ chế thị trường

D. cơ chế bao cấp.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: C

Giải thích:

Trong nền kinh tế hàng hóa, các hoạt động sản xuất, trao đổi, phân phối và tiêu dùng diễn ra rất đa dạng và phong phú. Để nền kinh tế vận hành một cách nhịp nhàng, hiệu quả, cần có một cơ chế điều tiết và phối hợp các hoạt động đó. Khi việc điều tiết không phải do mệnh lệnh hành chính của Nhà nước mà do các quy luật kinh tế khách quan chi phối, như quy luật cung – cầu, quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh, thì đó chính là cơ chế thị trường.

Nói một cách dễ hiểu, cơ chế thị trường là hệ thống các mối quan hệ kinh tế tự điều chỉnh thông qua tín hiệu của giá cả, cung – cầu và cạnh tranh. Trong cơ chế này, người sản xuất sẽ căn cứ vào nhu cầu của thị trường để quyết định sản xuất cái gì, sản xuất bao nhiêu và sản xuất cho ai. Nếu mặt hàng nào được người tiêu dùng ưa chuộng, giá cả cao, lợi nhuận lớn thì họ sẽ mở rộng sản xuất. Ngược lại, nếu hàng hóa bán chậm, giá thấp, lợi nhuận giảm thì họ sẽ thu hẹp hoặc chuyển sang sản phẩm khác. Như vậy, thị trường tự điều tiết hoạt động của các chủ thể kinh tế mà không cần sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước.

Ví dụ, khi giá rau xanh trên thị trường tăng cao do khan hiếm, nông dân sẽ mở rộng diện tích trồng rau để thu lợi nhuận. Khi nguồn cung rau tăng lên, giá sẽ hạ xuống mức cân bằng. Đây chính là sự tự điều chỉnh của cơ chế thị trường thông qua quy luật cung – cầu.

Khác với cơ chế bao cấp – nơi mọi hoạt động sản xuất, phân phối do Nhà nước chỉ đạo và ấn định – cơ chế thị trường đề cao tính tự chủ, năng động và sáng tạo của người sản xuất, kinh doanh. Nó khuyến khích các cá nhân, doanh nghiệp phát huy năng lực, tiết kiệm chi phí, cải tiến kỹ thuật, từ đó nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, cơ chế thị trường cũng có mặt hạn chế, như phân hóa giàu nghèo, ô nhiễm môi trường hay cạnh tranh không lành mạnh, nên Nhà nước vẫn cần quản lý, định hướng và điều tiết để đảm bảo sự phát triển ổn định, công bằng.

Tóm lại, cơ chế thị trường là cơ chế vận hành của nền kinh tế hàng hóa trong đó các quan hệ kinh tế tự điều chỉnh theo các quy luật kinh tế khách quan, đặc biệt là quy luật giá trị, cung – cầu và cạnh tranh. Đây là hình thức vận hành tiến bộ, năng động, phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế hiện đại. Vì vậy, đáp án đúng là C. Cơ chế thị trường.