Câu hỏi

Một trong những cơ chế kinh tế được các quốc gia vận dụng để điều hành nền kinh tế đó là

A. cơ chế tự cung tự cấp.

B. cơ chế kế hoạch hoá tập trung.

C. Cơ chế chỉ huy của Chính phủ.

D. Cơ chế thị trường.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: D

Giải thích:

Trong quá trình phát triển kinh tế, mỗi quốc gia có thể lựa chọn những cơ chế điều hành khác nhau để tổ chức, quản lý và phát triển nền kinh tế của mình. Trong đó, cơ chế thị trường là cơ chế hiện đại, năng động và hiệu quả nhất, đang được hầu hết các quốc gia trên thế giới vận dụng để điều hành nền kinh tế.

Cơ chế thị trường là hệ thống các mối quan hệ kinh tế tự điều chỉnh theo tín hiệu của giá cả, cung – cầu và cạnh tranh. Trong cơ chế này, các chủ thể kinh tế như doanh nghiệp, hộ sản xuất hay cá nhân có quyền tự do lựa chọn ngành nghề, sản phẩm, quy mô và phương thức sản xuất – kinh doanh dựa trên nhu cầu của thị trường. Nói cách khác, thị trường quyết định cái gì được sản xuất, sản xuất như thế nào và sản xuất cho ai.

Ví dụ, khi người tiêu dùng có nhu cầu cao về xe máy điện, các doanh nghiệp sẽ đẩy mạnh sản xuất, nhập khẩu và cải tiến mẫu mã để đáp ứng thị trường. Nếu sản phẩm nào bán chậm hoặc kém chất lượng, doanh nghiệp sẽ buộc phải thay đổi chiến lược kinh doanh để tồn tại. Như vậy, cơ chế thị trường khuyến khích cạnh tranh, đổi mới và sáng tạo, giúp nền kinh tế phát triển năng động hơn.

So với các cơ chế khác như cơ chế tự cung tự cấp (chỉ sản xuất để đáp ứng nhu cầu bản thân, không có trao đổi hàng hóa) hay cơ chế kế hoạch hóa tập trung (mọi hoạt động sản xuất – phân phối do Nhà nước quyết định), thì cơ chế thị trường linh hoạt hơn nhiều. Nó giúp huy động tối đa mọi nguồn lực trong xã hội, kích thích cá nhân và doanh nghiệp chủ động, sáng tạo, nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, cơ chế thị trường không phải là hoàn hảo tuyệt đối. Nếu để nó vận hành tự do hoàn toàn, có thể dẫn đến phân hóa giàu nghèo, ô nhiễm môi trường, đầu cơ trục lợi… Vì vậy, hầu hết các quốc gia hiện nay đều vận dụng cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Nhà nước đóng vai trò định hướng, ban hành luật pháp, chính sách và kiểm soát, nhằm đảm bảo cho thị trường hoạt động công bằng, minh bạch và ổn định.

Tóm lại, cơ chế thị trường là cơ chế mà hoạt động kinh tế được điều tiết chủ yếu thông qua quan hệ cung – cầu, giá cả và cạnh tranh, giúp nền kinh tế phát triển năng động, hiệu quả và hội nhập. Đây là lý do vì sao các quốc gia hiện nay đều lựa chọn cơ chế thị trường để điều hành nền kinh tế, nên đáp án đúng là D. Cơ chế thị trường.