Câu hỏi

Cơ chế thị trường điều tiết các quan hệ kinh tế mang tính

A. bắt buộc.                                        B. cưỡng chế.

C tự điều chỉnh.                                        D. tự can thiệp.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: C

Giải thích:

Trong nền kinh tế thị trường, mọi hoạt động sản xuất, trao đổi, phân phối và tiêu dùng hàng hóa đều diễn ra một cách năng động và linh hoạt, nhờ có cơ chế thị trường. Cơ chế thị trường là cơ chế tự điều chỉnh các mối quan hệ kinh tế, tức là nó vận hành một cách khách quan, không cần ai ra lệnh hay can thiệp trực tiếp, mà tự nó có thể điều tiết cung – cầu, giá cả, sản lượng sao cho nền kinh tế đạt trạng thái cân bằng tương đối.

Hiểu một cách dễ hình dung, cơ chế thị trường giống như một “bàn tay vô hình” (theo nhà kinh tế học Adam Smith) luôn điều phối các hoạt động kinh tế. Khi thị trường xuất hiện mất cân đối, chẳng hạn cung vượt cầu hoặc cầu vượt cung, thì giá cả hàng hóa sẽ thay đổi, và sự thay đổi đó lại tác động ngược trở lại hành vi của người sản xuất và người tiêu dùng, khiến họ điều chỉnh quyết định của mình.

Ví dụ: Khi giá gạo tăng cao, nông dân thấy có lợi sẽ mở rộng diện tích trồng lúa, nhờ đó lượng cung tăng lên, kéo giá gạo dần trở lại mức cân bằng. Ngược lại, nếu giá gạo giảm mạnh, nông dân có thể chuyển sang trồng cây khác, làm lượng cung giảm và giá lại tăng trở lại. Toàn bộ quá trình ấy diễn ra tự nhiên, không cần mệnh lệnh hay sự cưỡng ép nào từ bên ngoài. Đó chính là biểu hiện rõ nhất của tính tự điều chỉnh của cơ chế thị trường.

Cơ chế này giúp nền kinh tế:

• Phân bổ nguồn lực hợp lý, vì các doanh nghiệp sẽ đầu tư vào lĩnh vực nào có lợi nhuận cao, đáp ứng đúng nhu cầu xã hội.
• Kích thích đổi mới sáng tạo, vì muốn cạnh tranh được, các chủ thể phải liên tục nâng cao chất lượng và hạ giá thành sản phẩm.
• Tăng tính linh hoạt và năng động, giúp nền kinh tế thích ứng nhanh với những thay đổi của môi trường kinh tế – xã hội.

Các phương án khác đều sai vì:

• A. Bắt buộc và B. Cưỡng chế: cơ chế thị trường không ép buộc hay ra mệnh lệnh hành chính, mà để các chủ thể tự do lựa chọn trên cơ sở quy luật kinh tế.
• D. Tự can thiệp: sai vì “tự điều chỉnh” không đồng nghĩa với “tự can thiệp”. Can thiệp nghĩa là hành động chủ động tác động vào, trong khi cơ chế thị trường vận hành tự nhiên, không có ai “can thiệp” vào quá trình ấy.

Như vậy, phương án C – Tự điều chỉnh là đúng nhất, vì nó phản ánh bản chất cốt lõi của cơ chế thị trường: các quan hệ kinh tế luôn vận động và tự cân bằng nhờ vào tác động của các quy luật kinh tế khách quan như quy luật cung – cầu, quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh,…

Tóm lại, cơ chế thị trường điều tiết các quan hệ kinh tế một cách tự điều chỉnh, không cần mệnh lệnh hành chính, giúp nền kinh tế vận hành linh hoạt, năng động và hiệu quả hơn.