Câu hỏi

Một trong những quy luật kinh tế tác động tới việc tự điều chỉnh của cơ chế thị trường là quy luật

A. lợi nhuận.

B. cung cầu.

C. mua bán.

D. tiêu dùng.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: B

Giải thích:

Trong nền kinh tế thị trường, các hoạt động sản xuất, mua bán, đầu tư hay tiêu dùng không diễn ra tùy tiện mà đều chịu sự tác động của những quy luật kinh tế khách quan. Một trong những quy luật cơ bản và quan trọng nhất chi phối sự vận hành và tự điều chỉnh của cơ chế thị trường chính là quy luật cung cầu.

Quy luật cung cầu là quy luật nói về mối quan hệ giữa lượng cung (số lượng hàng hóa mà người bán đưa ra thị trường) và lượng cầu (số lượng hàng hóa mà người mua có nhu cầu và sẵn sàng mua). Sự thay đổi của cung và cầu sẽ tác động trực tiếp đến giá cả thị trường, từ đó điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.

Cụ thể:

• Khi cầu lớn hơn cung (hàng hóa khan hiếm, người mua nhiều), giá cả tăng lên. Mức giá cao kích thích người sản xuất mở rộng quy mô sản xuất, tăng cung ra thị trường.
• Khi cung lớn hơn cầu (hàng hóa dư thừa, người mua ít), giá cả giảm xuống. Mức giá thấp khiến doanh nghiệp giảm sản xuất, hoặc chuyển sang sản phẩm khác phù hợp hơn.

Như vậy, quy luật cung cầu giúp cơ chế thị trường tự điều chỉnh mà không cần sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước. Thông qua giá cả, cung cầu luôn “nói chuyện” với nhau, tạo nên sự cân bằng mới cho thị trường. Chính vì vậy, quy luật cung cầu được coi là trái tim của cơ chế thị trường, là động lực để nền kinh tế vận hành linh hoạt, hiệu quả.

Ta cùng phân biệt với các đáp án sai khác:

• A. Quy luật lợi nhuận: Đúng là quy luật quan trọng trong kinh tế, nhưng nó không trực tiếp điều tiết giá cả hay cung – cầu, mà chỉ phản ánh mục tiêu của người sản xuất.
• C. Quy luật mua bán: Không phải là quy luật kinh tế cơ bản, mà chỉ là hoạt động cụ thể trong trao đổi hàng hóa.
• D. Quy luật tiêu dùng: Cũng không tồn tại như một quy luật kinh tế phổ biến, mà chỉ thể hiện hành vi của người mua trong nền kinh tế.

Vì vậy, chỉ có quy luật cung cầu (B) là quy luật kinh tế cơ bản, tác động trực tiếp đến việc tự điều chỉnh của cơ chế thị trường.

Ví dụ thực tế:
Khi giá xăng dầu trên thế giới tăng, cầu về xăng không giảm ngay nhưng cung có thể bị thiếu, khiến giá trong nước tăng theo. Mức giá cao làm nhiều người hạn chế đi lại, tiết kiệm nhiên liệu (cầu giảm), đồng thời khuyến khích doanh nghiệp nhập thêm hàng (cung tăng). Sau một thời gian, thị trường lại tự cân bằng – đó chính là tác động của quy luật cung cầu.

Kết luận:
Quy luật cung cầu giữ vai trò điều tiết giá cả và định hướng hoạt động sản xuất – tiêu dùng, giúp cơ chế thị trường tự điều chỉnh một cách linh hoạt và hiệu quả mà không cần mệnh lệnh hành chính. Vì thế, đáp án đúng là B. Quy luật cung cầu.