Câu hỏi

Quy luật kinh tế điều tiết quan hệ giữa bên mua và bên bán trong sản xuất và trao đổi hàng hoá trên thị trường là:

A. Quỵ luật cung – cầu.

B. Quỵ luật giá trị.

C. Quỵ luật lưu thông tiền tệ.

D. Quy luật cạnh tranh.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: B

Giải thích:

Trong nền kinh tế hàng hoá, quy luật giá trị là quy luật cơ bản và chi phối mọi hoạt động sản xuất, trao đổi hàng hoá trên thị trường. Câu hỏi nêu “quy luật điều tiết quan hệ giữa bên mua và bên bán trong sản xuất và trao đổi hàng hoá” — chính là nói đến sự vận động của giá cả hàng hoá quanh giá trị của nó, do đó đáp án đúng là quy luật giá trị, chứ không phải quy luật cung – cầu hay cạnh tranh.

Trước hết, quy luật giá trị quy định rằng việc sản xuất và trao đổi hàng hoá phải dựa trên hao phí lao động xã hội cần thiết. Nói một cách dễ hiểu, giá trị của hàng hoá được quyết định bởi lượng lao động trung bình mà xã hội cần bỏ ra để sản xuất ra hàng hoá đó. Trong quá trình lưu thông, hàng hoá được trao đổi theo nguyên tắc ngang giá, tức là hàng hoá có giá trị tương đương sẽ được trao đổi cho nhau.

Ví dụ, nếu sản xuất 1 kg gạo trung bình cần 2 giờ lao động, còn 1 mét vải cũng cần 2 giờ lao động, thì trên thị trường, 1 kg gạo có thể trao đổi ngang giá với 1 mét vải. Đó chính là sự điều tiết tự nhiên của quy luật giá trị trong hoạt động trao đổi.

Quy luật giá trị còn điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hoá. Khi một mặt hàng có giá bán cao hơn giá trị, lợi nhuận tăng lên, các doanh nghiệp sẽ mở rộng sản xuất mặt hàng đó, dẫn đến tăng cung, giá lại hạ xuống dần và cân bằng với giá trị. Ngược lại, nếu hàng hoá bán dưới giá trị, người sản xuất bị lỗ, họ sẽ thu hẹp sản xuất, làm giảm cung và đẩy giá lên. Như vậy, quy luật giá trị tự động điều chỉnh quan hệ giữa người mua và người bán, giúp thị trường đạt trạng thái cân bằng.

Bên cạnh đó, quy luật giá trị cũng thúc đẩy sự cạnh tranh và tiến bộ kỹ thuật. Ai sản xuất với năng suất cao, chi phí thấp hơn mức xã hội trung bình sẽ thu được nhiều lợi nhuận hơn. Vì vậy, các doanh nghiệp luôn nỗ lực cải tiến công nghệ, tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất lao động. Điều này góp phần thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Ngược lại, những ai sản xuất kém hiệu quả, hao phí lao động cao hơn mức trung bình sẽ bị thua lỗ, bị loại khỏi thị trường. Như vậy, quy luật giá trị vừa là động lực thúc đẩy, vừa là bộ lọc tự nhiên trong nền kinh tế hàng hoá.

→ Kết luận: Quy luật kinh tế điều tiết quan hệ giữa người mua và người bán trong sản xuất và trao đổi hàng hoá trên thị trường là quy luật giá trị, vì nó quy định việc sản xuất, trao đổi phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết, từ đó tự điều chỉnh cung – cầu, giá cả và hướng phát triển của nền kinh tế.