Câu hỏi

Để hạn chế những mặt tiêu cực, mặt trái của cơ chế thị trường đòi hỏi phải có vai trò quản lý kinh tế của chủ thể nào dưới đây

A. Doanh nghiệp.

B. Nhà nước.

C. Người sản xuất.

D. Người tiêu dùng

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: B

Giải thích:

Cơ chế thị trường là một phương thức vận hành nền kinh tế dựa trên quan hệ cung – cầu, giá cả và cạnh tranh. Nó có rất nhiều ưu điểm, như thúc đẩy sản xuất phát triển, khuyến khích đổi mới sáng tạo, và phân bổ nguồn lực một cách linh hoạt, hiệu quả. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực đó, cơ chế thị trường cũng tồn tại không ít hạn chế và mặt trái nếu không được kiểm soát và điều tiết đúng đắn.

Một số mặt tiêu cực của cơ chế thị trường có thể kể đến như:

• Phân hóa giàu nghèo: Người có điều kiện về vốn, tri thức, kỹ năng dễ trở nên giàu có hơn, trong khi người yếu thế dễ bị tụt lại phía sau.
• Ô nhiễm môi trường: Do chạy theo lợi nhuận, nhiều doanh nghiệp sẵn sàng khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên, xả thải bừa bãi gây ô nhiễm.
• Độc quyền và cạnh tranh không lành mạnh: Một số doanh nghiệp lớn có thể chi phối giá cả, gây thiệt hại cho người tiêu dùng và các doanh nghiệp nhỏ.
• Khủng hoảng kinh tế chu kỳ: Thị trường có thể rơi vào tình trạng “bong bóng”, mất cân đối cung – cầu, gây ra suy thoái.

Chính vì vậy, để hạn chế những mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, cần có vai trò quản lý, định hướng, điều tiết của Nhà nước. Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền lực công, có khả năng ban hành luật pháp, chính sách và quy định nhằm điều chỉnh các hoạt động kinh tế hướng đến mục tiêu ổn định, công bằng và phát triển bền vững.

Cụ thể, Nhà nước có thể:

• Xây dựng hệ thống pháp luật kinh tế rõ ràng, nghiêm minh để chống độc quyền, gian lận thương mại, bảo vệ người tiêu dùng.
• Ban hành chính sách thuế và phân phối lại thu nhập, giúp giảm chênh lệch giàu nghèo và hỗ trợ nhóm yếu thế.
• Đầu tư vào các lĩnh vực công cộng như y tế, giáo dục, hạ tầng giao thông mà khu vực tư nhân không muốn hoặc không thể làm.
• Bảo vệ môi trường và khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên.
• Ổn định kinh tế vĩ mô thông qua các công cụ như lãi suất, chính sách tiền tệ, và đầu tư công.

Phân tích các đáp án khác:

• A. Doanh nghiệp chỉ là một chủ thể sản xuất – kinh doanh, mục tiêu chính là lợi nhuận, nên không thể đảm bảo lợi ích xã hội chung.
• C. Người sản xuất và D. Người tiêu dùng chỉ có vai trò tham gia thị trường, chứ không có quyền lực hoặc công cụ quản lý kinh tế vĩ mô.

Như vậy, chỉ có Nhà nước mới đủ quyền lực, công cụ và trách nhiệm để điều tiết, định hướng và khắc phục những hạn chế của cơ chế thị trường, đảm bảo cho nền kinh tế phát triển bền vững, công bằng và hiệu quả.

Kết luận: Đáp án đúng là B. Nhà nước, vì Nhà nước giữ vai trò quản lý, điều tiết vĩ mô nhằm hạn chế các mặt tiêu cực của cơ chế thị trường và bảo đảm lợi ích chung cho toàn xã hội.