Câu hỏi

Thấy vải thiều được giá, anh V liền chặt bỏ 3ha Ổi đang cho thu hoạch để trồng vải thiều trong khi cơ quan chức năng liên tục khuyến cáo người dân không tăng diện tích vải thiều vì sẽ dẫn đến tình trạng cung vượt quá cầu. Kết quả nhiều năm sau giá vải rớt giá thê thảm, anh V bị thua lỗ hàng 100 triệu đồng. Anh V thực hiện chưa đúng chức năng nào của giá cả thị trường?

A. Kích thích lực lượng sản xuất phát triển.

B. Điều tiết quy mô sản xuất.

C. Phân hoá giàu – nghèo giữa những người sản xuất.

D. Tăng năng suất lao động.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: B

Giải thích:

Trong cơ chế thị trường, giá cả thị trường có chức năng điều tiết quy mô sản xuất, tức là giúp các chủ thể kinh tế (như nông dân, doanh nghiệp) căn cứ vào biến động giá cả để quyết định mở rộng hay thu hẹp sản xuất cho phù hợp với nhu cầu của thị trường. Khi giá của một mặt hàng tăng cao, điều đó thường báo hiệu nhu cầu thị trường đang lớn hơn lượng cung, người sản xuất có thể tăng quy mô để đáp ứng nhu cầu. Ngược lại, khi giá giảm, nghĩa là hàng hóa đang dư thừa, người sản xuất cần hạn chế mở rộng, thậm chí chuyển hướng sang sản phẩm khác.

Trong trường hợp của anh V, thấy giá vải thiều tăng cao, anh vội vàng chặt bỏ 3 ha ổi đang cho thu hoạch để chuyển sang trồng vải thiều, với hy vọng sẽ thu được lợi nhuận lớn. Tuy nhiên, anh V đã không đánh giá đúng tín hiệu thị trường và không tuân thủ chức năng điều tiết quy mô sản xuất của giá cả thị trường. Việc nhiều người cùng hành động như anh — đổ xô trồng vải vì thấy giá tăng — đã khiến diện tích vải thiều tăng nhanh, cung vượt quá cầu. Khi sản lượng quá lớn so với nhu cầu tiêu thụ, giá vải thiều tất yếu giảm mạnh, dẫn đến tình trạng “được mùa mất giá” và người nông dân, trong đó có anh V, bị thua lỗ nặng nề.

Điều này cho thấy giá cả thị trường không chỉ là tín hiệu cơ hội mà còn là công cụ cảnh báo rủi ro. Người sản xuất cần phân tích kỹ thông tin thị trường, xu hướng tiêu thụ, năng lực sản xuất và cảnh báo của cơ quan chức năng trước khi ra quyết định mở rộng quy mô. Nếu chỉ chạy theo lợi nhuận ngắn hạn, không tính đến sự điều tiết tự nhiên giữa cung và cầu, rất dễ dẫn đến tình trạng dư thừa hàng hóa, giá giảm, thậm chí phá sản.

Qua ví dụ trên, bài học quan trọng là: giá cả thị trường giúp người sản xuất xác định quy mô hợp lý, đảm bảo cung – cầu cân đối, tránh rủi ro và lãng phí nguồn lực. Nếu người dân không hiểu rõ chức năng điều tiết quy mô sản xuất của giá cả thị trường, họ sẽ đưa ra những quyết định thiếu tính toán, dễ bị “cuốn theo đám đông” và gánh chịu hậu quả kinh tế nặng nề.

Như vậy, hành động của anh V thể hiện sự vận dụng sai chức năng điều tiết quy mô sản xuất của giá cả thị trường, vì không căn cứ vào nhu cầu thực tế, không lắng nghe khuyến cáo của cơ quan chuyên môn, dẫn đến cung vượt cầu, giá giảm mạnh và thua lỗ.