Câu hỏi

Hai bạn D và T khi đi chơi trong siêu thị thấy nhiều siêu thị đều có một góc có biển ghi là hàng bình ổn giá, D cho rằng hàng bình ổn giá là những hàng hóa đã hết hạn sử dụng, hoặc những hàng hóa có chất lượng kém không nên mua. T không đồng ý cho rằng hàng bình ổn giá là những mặt hàng thiết yếu được nhà nước sử dụng các biện pháp hỗ trợ giá hàng hóa, dịch vụ tăng quá cao hoặc giảm quá thấp bất hợp lý, hỗ trợ người tiêu dùng. Việc thực hiện bình ổn giá là biểu hiện của việc nhà nước vận dụng chức năng nào dưới đây của giá cả thị trường?

A. Quản lý nền kinh tế.

B. Phân hóa giầu nghèo

C. Điều tiết sản xuất

D. Kích thích lực lượng sản xuất

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: C

Giải thích:

Trong nền kinh tế thị trường, giá cả hàng hóa thường xuyên biến động do chịu tác động của quy luật cung – cầu, quy luật cạnh tranh và quy luật giá trị. Tuy nhiên, nếu để giá cả hoàn toàn tự do không có sự kiểm soát, sẽ dễ dẫn đến tình trạng giá tăng quá cao hoặc giảm quá thấp, gây thiệt hại cho người tiêu dùng, doanh nghiệp và bất ổn cho nền kinh tế. Vì vậy, Nhà nước cần thực hiện chức năng quản lý nền kinh tế thông qua công cụ giá cả, nhằm bình ổn thị trường và bảo đảm lợi ích chung của xã hội.

Trong tình huống này, hai bạn D và T có quan điểm khác nhau về “hàng bình ổn giá”.

Bạn D cho rằng hàng bình ổn giá là hàng kém chất lượng hoặc sắp hết hạn sử dụng, điều này là hiểu sai.
Bạn T mới là người hiểu đúng bản chất: hàng bình ổn giá là những mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống người dân (như gạo, dầu ăn, thịt, trứng, sữa, xăng dầu…) được Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp bằng các chính sách như cho vay ưu đãi, giảm thuế, trợ giá, để doanh nghiệp giữ ổn định giá bán khi thị trường biến động mạnh.
Việc Nhà nước triển khai các chương trình bình ổn giá là một biểu hiện rõ ràng của chức năng quản lý nền kinh tế.
Thông qua hoạt động này, Nhà nước điều tiết giá cả theo hướng hợp lý, đảm bảo cân bằng lợi ích giữa người sản xuất, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Khi giá hàng hóa có nguy cơ tăng đột biến do khan hiếm hoặc do các yếu tố bất thường (như thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh, lạm phát…), Nhà nước can thiệp bằng chính sách giá để ngăn chặn sự tăng giá bất hợp lý, giúp người dân vẫn có thể mua được hàng hóa thiết yếu với mức giá ổn định.

Ngược lại, khi giá hàng hóa giảm quá thấp, gây thua lỗ cho người sản xuất, Nhà nước cũng có thể hỗ trợ thu mua, trợ giá hoặc khuyến khích xuất khẩu để giữ giá ổn định, đảm bảo nguồn thu nhập của người sản xuất và duy trì sản xuất lâu dài.

Như vậy, chức năng quản lý nền kinh tế của giá cả thị trường thể hiện ở việc Nhà nước sử dụng công cụ giá để điều tiết vĩ mô nền kinh tế, bảo đảm ổn định thị trường, hạn chế các tác động tiêu cực của cơ chế thị trường tự do và bảo vệ lợi ích chính đáng của người dân.

Từ đó, học sinh có thể rút ra kết luận: việc bình ổn giá không hề liên quan đến chất lượng kém hay hàng sắp hết hạn như bạn D nghĩ, mà đó là biện pháp quản lý kinh tế quan trọng của Nhà nước nhằm ổn định giá cả, đảm bảo an sinh xã hội, giúp nền kinh tế phát triển bền vững và cân bằng giữa lợi ích của Nhà nước – doanh nghiệp – người dân.