Câu hỏi

Ý kiến nào dưới đây của ông T không đúng khi nói về đặc điểm của ngân sách nhà nước?

A. Ngân sách nhà nước là các khoản thu chi không được dự toán.

B. Ngân sách nhà nước phải do Quốc hội thông qua và quyết định.

C. Ngân sách nhà nước do Chính phủ tổ chức thực hiện.

D. Ngân sách nhà nước được thiết lập và thực thi vì lợi ích chung.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: A

Giải thích:

Ngân sách nhà nước (NSNN) là một phần quan trọng trong quản lý kinh tế – tài chính của quốc gia, phản ánh toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm tài chính. Theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, NSNN được lập ra để bảo đảm nguồn lực tài chính phục vụ cho việc duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước, phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phúc lợi cho nhân dân.

Phát biểu của ông T cho rằng “Ngân sách nhà nước là các khoản thu chi không được dự toán” là sai, bởi vì mọi hoạt động thu – chi của ngân sách nhà nước đều phải được lập dự toán, phê duyệt và giám sát chặt chẽ theo đúng quy định pháp luật.
Cụ thể:

• Dự toán ngân sách nhà nước là bản kế hoạch tài chính do các cơ quan, đơn vị của Nhà nước xây dựng, trong đó xác định rõ nguồn thu dự kiến và các khoản chi cần thiết trong năm tới. Việc dự toán này giúp Nhà nước chủ động cân đối tài chính, phân bổ hợp lý nguồn lực và tránh tình trạng chi vượt quá khả năng thu.
• Sau khi dự toán được lập, Chính phủ sẽ trình Quốc hội xem xét và thông qua, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và phù hợp với định hướng phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Quốc hội là cơ quan có thẩm quyền cao nhất trong việc quyết định và phê chuẩn ngân sách nhà nước hàng năm.
• Khi ngân sách được Quốc hội thông qua, Chính phủ và các cơ quan hành chính nhà nước có nhiệm vụ tổ chức thực hiện, tức là thu đúng, chi đúng, chi hiệu quả theo dự toán đã được duyệt.

Ngược lại, nếu ngân sách không được dự toán, các khoản thu – chi sẽ diễn ra tùy tiện, không có kế hoạch, dễ dẫn đến thất thoát, lãng phí, mất cân đối thu – chi và vi phạm kỷ luật tài chính quốc gia. Điều này hoàn toàn trái với bản chất của ngân sách nhà nước là công cụ quản lý tài chính thống nhất, có kế hoạch, có kiểm soát của Nhà nước.

Trong khi đó, ba ý còn lại (B, C, D) đều đúng với đặc điểm của ngân sách nhà nước:

• (B) Ngân sách nhà nước phải do Quốc hội thông qua và quyết định, thể hiện vai trò giám sát tối cao của cơ quan quyền lực nhà nước.
• (C) Chính phủ là cơ quan tổ chức thực hiện ngân sách, tức là trực tiếp thu, chi, điều hành các hoạt động tài chính công.
• (D) Mục đích của ngân sách nhà nước là vì lợi ích chung của quốc gia và nhân dân, không phục vụ lợi ích riêng của bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào.

Tóm lại, ngân sách nhà nước không thể “tùy tiện thu – chi” mà phải được dự toán, thông qua và giám sát nghiêm ngặt. Do đó, phát biểu “Ngân sách nhà nước là các khoản thu chi không được dự toán” của ông T là sai, và đó là lý do đáp án đúng là A.