Câu hỏi

Ngân sách nhà nước là

A. bản dự trù thu chi tài chính của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định

B. quỹ tiền tệ tập trung chi cho cơ sở hạ tầng và an sinh xã hội.

C. khoản thu của những quan hệ kinh tế phát sinh trong thị trường kinh tế.

D. khoảng dự trù thu chi từ dân và cho dân.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: A

Giải thích:

Để hiểu rõ điều này, trước hết học sinh cần nắm được khái niệm ngân sách nhà nước (NSNN). Theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm nhằm bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Nói cách khác, ngân sách nhà nước là bản kế hoạch tài chính (hay dự trù thu – chi), thể hiện cách Nhà nước thu tiền vào (từ thuế, phí, viện trợ, đầu tư, v.v.) và chi tiền ra (cho giáo dục, y tế, quốc phòng, phúc lợi xã hội, đầu tư công, v.v.) trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm tài chính.

Việc coi ngân sách là “bản dự trù thu chi tài chính” là hoàn toàn chính xác vì:

• Nhà nước không chi tiêu tùy tiện, mà phải có kế hoạch thu – chi cụ thể, chi tiết, được dự toán, phê duyệt và giám sát chặt chẽ.
• Dự toán ngân sách giúp Nhà nước chủ động cân đối nguồn lực, xác định rõ nguồn thu từ đâu và chi cho những mục tiêu nào, đảm bảo sử dụng tài chính công hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.
• Mỗi năm, Chính phủ lập dự toán ngân sách và trình Quốc hội thông qua. Sau đó, các cấp chính quyền địa phương cũng xây dựng và thực hiện ngân sách theo cấp của mình.

Các phương án còn lại đều chưa phản ánh đúng bản chất của ngân sách nhà nước, cụ thể:

• Phương án B: nói “ngân sách là quỹ tiền tệ tập trung chi cho cơ sở hạ tầng và an sinh xã hội” chỉ phản ánh một phần nhỏ trong vai trò chi tiêu của ngân sách, chứ không đầy đủ. Ngân sách còn chi cho nhiều lĩnh vực khác như quốc phòng, hành chính, đối ngoại, bảo vệ môi trường, v.v.
• Phương án C: “khoản thu của những quan hệ kinh tế phát sinh trong thị trường kinh tế” là mô tả chung chung, không chỉ rõ ngân sách là kế hoạch tài chính do Nhà nước quản lý, chứ không phải mọi khoản thu trên thị trường.
• Phương án D: “khoản dự trù thu chi từ dân và cho dân” là cách diễn đạt sai, vì tuy ngân sách có nguồn thu chủ yếu từ dân (qua thuế, phí) và chi tiêu cho lợi ích của dân, nhưng bản chất ngân sách không chỉ là quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân, mà là công cụ quản lý toàn bộ tài chính công của quốc gia.

Tóm lại, ngân sách nhà nước là kế hoạch tài chính tổng thể của Nhà nước trong một giai đoạn nhất định, phản ánh toàn bộ các khoản thu, chi, phân phối và sử dụng nguồn lực tài chính quốc gia. Vì vậy, lựa chọn A – “bản dự trù thu chi tài chính của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định” là chính xác nhất, thể hiện đầy đủ bản chất, nội dung và chức năng của ngân sách nhà nước.