Câu hỏi

Hành vi khai thác lâm sản quá mức làm cho rừng bị tàn phá, gây hiện tượng lũ lụt, hạn hán ảnh hưởng đến môi trường và sàn xuất của con người thể hiện nhược điểm nào của cơ chế thị trường?

A. Phân hoá xã hội về thu nhập.

B. Gây suy thoái môi trường xã hội.

C. Lạm dụng tài nguyên thiên nhiên.

D. Mất cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: C

Giải thích:

Trong cơ chế thị trường, mục tiêu hàng đầu của các chủ thể kinh tế là tối đa hóa lợi nhuận. Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân sẵn sàng khai thác triệt để các nguồn tài nguyên thiên nhiên như rừng, đất, khoáng sản, nguồn nước… để giảm chi phí, tăng sản lượng và thu lợi nhanh chóng. Tuy nhiên, nếu hoạt động này diễn ra thiếu kiểm soát và không tuân theo quy luật tự nhiên, nó sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với môi trường và đời sống con người. Đây chính là một trong những nhược điểm lớn của cơ chế thị trường: lạm dụng tài nguyên thiên nhiên.

Trong ví dụ trên, hành vi khai thác lâm sản quá mức khiến rừng bị tàn phá. Rừng có vai trò vô cùng quan trọng: giữ đất, giữ nước, điều hòa khí hậu, ngăn lũ, chống xói mòn, tạo môi trường sống cho nhiều loài sinh vật. Khi rừng bị chặt phá bừa bãi, hệ sinh thái bị mất cân bằng, dẫn đến thiên tai như lũ lụt, hạn hán, sạt lở đất, làm thiệt hại nặng nề cho sản xuất nông nghiệp và đời sống con người. Đây không chỉ là hậu quả của sự thiếu ý thức cá nhân mà còn bắt nguồn từ mặt trái của cơ chế thị trường — khi lợi nhuận trở thành động lực chính yếu, các doanh nghiệp dễ bỏ qua lợi ích lâu dài của cộng đồng và môi trường.

Cơ chế thị trường, nếu không được Nhà nước điều tiết và quản lý đúng cách, có thể khiến các chủ thể kinh tế chạy theo lợi ích ngắn hạn, bất chấp hậu quả lâu dài. Việc khai thác rừng bừa bãi để lấy gỗ, mở rộng đất canh tác hay phục vụ công nghiệp gỗ là minh chứng rõ ràng: người khai thác được lợi trước mắt, nhưng toàn xã hội phải gánh chịu hậu quả lâu dài.

Để khắc phục nhược điểm này, Nhà nước cần đóng vai trò quản lý và điều tiết, ban hành luật bảo vệ môi trường, chính sách phát triển bền vững, quy định khai thác hợp lý và trồng rừng thay thế. Đồng thời, mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức rằng tài nguyên thiên nhiên không phải là vô hạn, việc bảo vệ và sử dụng hợp lý chính là bảo vệ tương lai của con người và nền kinh tế.

Tóm lại, hành vi khai thác lâm sản quá mức thể hiện rõ mặt tiêu cực của cơ chế thị trường – lạm dụng tài nguyên thiên nhiên, khi con người vì lợi ích kinh tế trước mắt mà phá vỡ cân bằng sinh thái, gây tổn hại nghiêm trọng đến môi trường và phát triển bền vững của xã hội.