Lý thuyết KTPL 10 Bài 15: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về chế độ chính trị

1. Nội dung của Hiến pháp năm 2013 về hình thức chính thể và chủ quyền, lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Hiến pháp năm 2013 xác định rõ rằng nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là quốc gia độc lập, có chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ. Lãnh thổ đất nước gồm đất liền, hải đảo, vùng biển và vùng trời. Tổ quốc là thiêng liêng và không thể bị chia cắt hay xâm phạm. Những hành động chống lại độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, hay chống lại việc bảo vệ và xây dựng Tổ quốc đều bị xử lý nghiêm khắc theo pháp luật.

Ví dụ: Hành vi cắm cờ lạ trên đảo thuộc chủ quyền Việt Nam sẽ bị xem là xâm phạm lãnh thổ và sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo pháp luật.

2. Nội dung của Hiến pháp năm 2013 về bản chất nhà nước và tổ chức quyền lực chính trị Việt Nam

Theo quy định tại Hiến pháp năm 2013, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Mọi quyền lực nhà nước đều xuất phát từ nhân dân. Quyền lực đó tuy thống nhất, nhưng được phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp. Hệ thống chính trị hoạt động trên cơ sở Hiến pháp và pháp luật.

Ví dụ: Quốc hội ban hành luật, Chính phủ tổ chức thực hiện, Tòa án xét xử theo luật chính là biểu hiện của sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước.

Ngoài ra, Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo duy nhất đối với Nhà nước và xã hội. Nhà nước là trung tâm của hệ thống chính trị và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ, dùng Hiến pháp và pháp luật để quản lí xã hội. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội có vai trò đại diện quyền lợi của nhân dân, đồng thời tham gia vào quản lí xã hội và nhà nước.

Ví dụ: Mặt trận Tổ quốc có thể tham gia giám sát các chương trình xóa đói giảm nghèo, góp ý xây dựng luật pháp.

3. Nội dung của Hiến pháp năm 2013 về đường lối đối ngoại, Quốc kì, Quốc huy, Quốc ca, Quốc khánh và Thủ đô của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

a) Về đường lối đối ngoại (Điều 12):

Hiến pháp năm 2013 khẳng định: Việt Nam theo đuổi đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Nhà nước chủ trương mở rộng quan hệ quốc tế theo hướng đa phương hóa, đa dạng hóa, tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, bình đẳng và cùng có lợi. Việt Nam cam kết tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc và các điều ước quốc tế mà mình là thành viên. Việt Nam muốn trở thành người bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.

Ví dụ: Việt Nam ký kết các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP vừa để bảo vệ lợi ích quốc gia vừa thể hiện cam kết hợp tác quốc tế.

b) Về Quốc kì, Quốc huy, Quốc ca, Quốc khánh và Thủ đô (Điều 13):

Hiến pháp 2013 quy định cụ thể:

+ Quốc kì là lá cờ đỏ sao vàng, tượng trưng cho hồn thiêng dân tộc.

+ Quốc huy, Quốc ca, Quốc khánh (2/9) là những biểu tượng thiêng liêng thể hiện chủ quyền quốc gia.

+ Thủ đô của Việt Nam là Hà Nội, trung tâm chính trị – hành chính của cả nước.

Ví dụ: Vào ngày 2/9 hàng năm, các địa phương trên cả nước tổ chức treo cờ Tổ quốc và nhiều hoạt động kỷ niệm Ngày Quốc khánh tại Thủ đô Hà Nội.

Sơ đồ tư duy KTPL 10 Bài 15: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về chế độ chính trị