Lý thuyết KTPL 10 Bài 17: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, cộng nghệ, môi trường

1. Nội dung của Hiến pháp năm 2013 về Kinh tế

Hiến pháp xác định: Việt Nam xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nền kinh tế này có nhiều thành phần và hình thức sở hữu, trong đó kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo.

Các doanh nghiệp và cá nhân thuộc các thành phần kinh tế đều bình đẳng trước pháp luật, được tự do cạnh tranh nhưng phải tuân theo quy định của pháp luật và đảm bảo hợp tác lành mạnh.

Tài sản công như đất đai, tài nguyên thiên nhiên, tài sản Nhà nước đầu tư là sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện quản lý thống nhất. (Hiến pháp 2013 – các điều 50 đến 56)

Ví dụ: Doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước cùng tham gia sản xuất khẩu trang. Dù thuộc hai thành phần kinh tế khác nhau nhưng đều phải đăng ký, nộp thuế và tuân thủ quy định về chất lượng sản phẩm.

2. Nội dung của Hiến pháp năm 2013 về Văn hóa, Xã hội

Hiến pháp nhấn mạnh vai trò của Nhà nước và xã hội trong việc:

– Tạo việc làm cho người lao động,

– Bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động và người sử dụng lao động,

– Xây dựng môi trường làm việc văn minh, hài hòa, tiến bộ.

– Ngoài ra, Nhà nước còn có trách nhiệm:

– Chăm sóc sức khỏe nhân dân,

– Đảm bảo phúc lợi xã hội bình đẳng,

– Phát triển nền văn hóa dân tộc đậm đà bản sắc và hội nhập quốc tế. (Hiến pháp 2013 – Điều 57 đến Điều 60)

Ví dụ: Khi người dân khám bệnh ở bệnh viện tuyến xã, Nhà nước hỗ trợ một phần chi phí khám chữa bệnh qua bảo hiểm y tế.

3. Nội dung của Hiến pháp năm 2013 về Giáo dục

Hiến pháp khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.” (Điều 61)

Nhà nước ưu tiên đầu tư cho giáo dục, thực hiện:

Phổ cập giáo dục, Hỗ trợ học bổng, miễn giảm học phí, Tạo điều kiện học tập cho người ở vùng khó khăn và các nhóm yếu thế.

Ví dụ: Học sinh vùng cao được miễn học phí và cấp gạo mỗi tháng để khuyến khích đi học đầy đủ.

4. Nội dung của Hiến pháp năm 2013 về Khoa học, Công nghệ

Hiến pháp xác định: “Phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội.” (Điều 62)

Nhà nước:

Ưu tiên và khuyến khích đầu tư nghiên cứu khoa học,

Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ,

Tạo cơ hội cho mọi người tham gia và được hưởng lợi từ hoạt động khoa học, công nghệ.

Ví dụ: Một sinh viên chế tạo robot dọn rác tự động, được trường hỗ trợ đăng ký bản quyền sáng chế và giới thiệu đến các doanh nghiệp đầu tư phát triển.

5. Nội dung của Hiến pháp năm 2013 về Môi trường

Hiến pháp nêu rõ: “Nhà nước có chính sách bảo vệ môi trường; quản lý, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên; bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học; chủ động phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu.” (Điều 63)

Bên cạnh đó, Nhà nước:

Khuyến khích sử dụng năng lượng mới, năng lượng tái tạo,

Yêu cầu tổ chức, cá nhân làm ô nhiễm môi trường phải bị xử lý và bồi thường thiệt hại.

Ví dụ: Một công ty xả thải chưa xử lý ra sông làm chết cá, bị xử phạt hành chính và buộc bồi thường thiệt hại cho người dân nuôi cá lồng.

Sơ đồ tư duy KTPL 10 Bài 17: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, cộng nghệ, môi trường