Lý thuyết KTPL 12 Bài 15: Công pháp quốc tế về dân cư lãnh thổ và chủ quyền quốc gia

1. Công pháp quốc tế về dân cư

* Chế độ pháp lý của các bộ phận dân cư trong quốc gia

• Dân cư quốc gia: Những người sinh sống trên lãnh thổ một quốc gia, chịu sự quản lý của Nhà nước.

• Ba nhóm dân cư:

1. Công dân nước sở tại → Có đầy đủ quyền và nghĩa vụ pháp lý.

2. Người nước ngoài → Hưởng các chế độ ưu đãi theo luật quốc gia và quốc tế.

3. Người không quốc tịch → Được đối xử tương tự như người nước ngoài.

• Chế độ pháp lý dành cho người nước ngoài:

o Đãi ngộ quốc gia: Chính trị, kinh tế, văn hóa…

o Đãi ngộ tối huệ quốc: Thương mại, hàng hải…

o Đãi ngộ đặc biệt: Nhân viên ngoại giao, lãnh sự…

Ví dụ: Việt Nam có chính sách miễn thị thực cho công dân nhiều nước trong khu vực ASEAN.

* Cư trú chính trị và bảo hộ công dân

• Cư trú chính trị: Quốc gia tiếp nhận người nước ngoài bị truy nã vì lý do chính trị, khoa học, tôn giáo…

• Bảo hộ công dân: Nhà nước bảo vệ quyền lợi công dân nước mình ở nước ngoài.

Ví dụ: Đại sứ quán Việt Nam hỗ trợ công dân khi gặp khó khăn tại nước ngoài.

2. Công pháp quốc tế về lãnh thổ và biên giới quốc gia

• Lãnh thổ quốc gia: Phạm vi đất liền, biển, không phận thuộc chủ quyền quốc gia.

• Biên giới quốc gia: Ranh giới phân định lãnh thổ giữa các quốc gia hoặc với vùng biển có chủ quyền.

• Quyền chủ quyền và nghĩa vụ:

o Quốc gia có chủ quyền tuyệt đối trên lãnh thổ của mình.

o Mọi quốc gia phải tôn trọng chủ quyền lãnh thổ của quốc gia khác.

Ví dụ: Hiệp định biên giới trên đất liền Việt Nam – Trung Quốc được ký kết năm 1999 nhằm xác định rõ ranh giới hai nước.

3. Công pháp quốc tế về các vùng biển

– Các vùng biển thuộc chủ quyền quốc gia

• Vùng nội thủy: Quốc gia có chủ quyền tuyệt đối.

• Vùng lãnh hải: Chủ quyền đầy đủ, nhưng tàu thuyền nước ngoài được phép đi qua vô hại.

Ví dụ: Việt Nam có chủ quyền với vùng nội thủy tại vịnh Hạ Long.
– Các vùng biển thuộc quyền chủ quyền

• Vùng tiếp giáp lãnh hải: Quốc gia có quyền kiểm soát để ngăn chặn vi phạm pháp luật.

• Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ): Quốc gia có quyền khai thác tài nguyên, nhưng các nước khác vẫn có quyền tự do hàng hải, hàng không.

• Thềm lục địa: Quốc gia có quyền thăm dò, khai thác tài nguyên.

Ví dụ: Việt Nam khai thác dầu khí tại thềm lục địa Bạch Hổ trong vùng đặc quyền kinh tế.

Sơ đồ tư duy KTPL 12 Bài 15: Công pháp quốc tế về dân cư, lãnh thổ và chủ quyền quốc gia