Câu hỏi

Nhận định nào dưới đây nói về nhược điểm của cơ chế thị trường.

A. Thúc đẩy phát triển kinh tế.

B. Kích thích đổi mới công nghệ.

C. Làm cho môi trường bị suy thoái.

D. Khai thác tối đa mọi nguồn lực.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: C

Giải thích:

Trong nền kinh tế thị trường, các hoạt động sản xuất, kinh doanh được vận hành chủ yếu dựa trên quan hệ cung – cầu, giá cả và lợi nhuận. Cơ chế thị trường có nhiều ưu điểm nổi bật, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn những hạn chế và mặt trái nếu thiếu sự quản lý của Nhà nước.

Trước hết, ta cần hiểu rằng cơ chế thị trường là cơ chế tự điều chỉnh các hoạt động kinh tế thông qua các quy luật khách quan như quy luật giá trị, quy luật cung – cầu, quy luật cạnh tranh. Mỗi chủ thể kinh tế – từ doanh nghiệp đến người tiêu dùng – đều hoạt động với mục tiêu chính là tối đa hóa lợi nhuận. Chính động lực này giúp nền kinh tế năng động, sáng tạo và phát triển nhanh chóng.

Tuy nhiên, vì chạy theo lợi nhuận trước mắt, nhiều doanh nghiệp có thể bỏ qua các yếu tố bền vững như bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng hay an sinh xã hội. Đây chính là một trong những nhược điểm lớn nhất của cơ chế thị trường.

Khi các doanh nghiệp khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách ồ ạt, xả thải không qua xử lý, hoặc sử dụng hóa chất độc hại trong sản xuất, môi trường tự nhiên sẽ bị ô nhiễm và suy thoái nghiêm trọng. Không khí, nước, đất đai bị nhiễm bẩn; hệ sinh thái bị phá vỡ; biến đổi khí hậu diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Hậu quả là không chỉ con người phải chịu thiệt hại về sức khỏe và đời sống, mà nền kinh tế cũng chịu tổn thất lâu dài.

Trong khi đó, các phương án khác đều phản ánh mặt tích cực của cơ chế thị trường:

• A. Thúc đẩy phát triển kinh tế: Đây là ưu điểm của cơ chế thị trường, vì nó kích thích các chủ thể kinh tế hoạt động năng động, sáng tạo, giúp nền kinh tế tăng trưởng nhanh.
• B. Kích thích đổi mới công nghệ: Cạnh tranh buộc các doanh nghiệp phải không ngừng cải tiến kỹ thuật, áp dụng công nghệ hiện đại để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
• D. Khai thác tối đa mọi nguồn lực: Đây cũng là một mặt tích cực, vì cơ chế thị trường giúp các nguồn lực như vốn, lao động, đất đai được sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí.

Ngược lại, phương án C – Làm cho môi trường bị suy thoái – phản ánh rõ nhược điểm của cơ chế thị trường, đặc biệt trong trường hợp thị trường thiếu sự kiểm soát của Nhà nước. Khi không có quy định và chế tài nghiêm khắc, doanh nghiệp có thể chạy theo lợi ích riêng mà xem nhẹ lợi ích chung của xã hội, dẫn đến ô nhiễm, cạn kiệt tài nguyên và biến đổi khí hậu.

Tóm lại, cơ chế thị trường vừa có mặt tích cực là thúc đẩy phát triển kinh tế, vừa có mặt tiêu cực là gây ra suy thoái môi trường nếu không được điều tiết đúng cách. Vì vậy, đáp án đúng là C – Làm cho môi trường bị suy thoái.