Câu hỏi

Theo quy định của Luật ngân sách, Ngân sách nhà nước không gồm các khoản thu nào?

A. Thu viện trợ.

B. Thu từ dầu thô.

C. Thu từ đầu tư phát triển.

D. Thu nội địa.

Hướng dẫn giải chi tiết

Đáp án: C

Giải thích:

Theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2020), ngân sách nhà nước (NSNN) là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm nhằm bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Về mặt cấu trúc, NSNN chỉ bao gồm những khoản thu thuộc quyền quản lý, điều tiết trực tiếp của Nhà nước, chứ không phải tất cả các khoản tiền có trong nền kinh tế.

Cụ thể, các khoản thu của NSNN gồm ba nhóm chính:

• Thu nội địa: bao gồm các khoản thuế, phí, lệ phí, thu từ hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, thu từ đất đai, tài nguyên và các khoản thu khác trong nước.
• Thu từ dầu thô: đây là khoản thu quan trọng vì dầu thô là tài nguyên quốc gia, thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý.
• Thu viện trợ: bao gồm viện trợ không hoàn lại từ các tổ chức quốc tế, các chính phủ hoặc cá nhân nước ngoài dành cho Việt Nam.

Trong khi đó, “thu từ đầu tư phát triển” (phương án C) không thuộc phạm vi của ngân sách nhà nước. Khoản này là nguồn thu của doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân thu được từ các hoạt động đầu tư như: góp vốn kinh doanh, mua cổ phiếu, trái phiếu, đầu tư bất động sản… Những khoản thu đó không nộp trực tiếp vào ngân sách, mà thuộc quyền sở hữu của các nhà đầu tư, chỉ khi nào họ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc thuế thu nhập cá nhân thì phần thuế đó mới được tính vào nguồn thu ngân sách.

Nói cách khác, thu từ đầu tư phát triển là thu nhập của khu vực tư nhân, không phải thu ngân sách công. Ngân sách chỉ thu phần thuế và các nghĩa vụ tài chính phát sinh từ hoạt động đầu tư đó, chứ không trực tiếp “thu” khoản lợi nhuận hay doanh thu từ đầu tư.

Hiểu đơn giản, ngân sách nhà nước là “túi tiền chung của quốc gia”, được hình thành từ những khoản thu mà Nhà nước có quyền huy động hợp pháp (như thuế, phí, tài nguyên, viện trợ, dầu thô…). Còn “thu từ đầu tư phát triển” là túi tiền riêng của nhà đầu tư, Nhà nước chỉ quản lý gián tiếp thông qua chính sách thuế và quy định pháp luật.

Như vậy, phương án C – Thu từ đầu tư phát triển là đáp án đúng, vì đây không phải là khoản thu ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật. Việc phân biệt rõ điều này giúp học sinh hiểu đúng vai trò và phạm vi của ngân sách nhà nước, cũng như mối quan hệ giữa khu vực công (nhà nước) và khu vực tư nhân (doanh nghiệp, cá nhân) trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.