Theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, ngân sách nhà nước (NSNN) là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được cơ quan có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. NSNN gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương, tạo thành một hệ thống thống nhất.

Ngân sách địa phương là phần ngân sách nhà nước do chính quyền địa phương các cấp (tỉnh, huyện, xã) quản lý. Đây là các khoản thu, chi phục vụ trực tiếp cho sự phát triển kinh tế – xã hội của từng địa phương. Chẳng hạn, ngân sách tỉnh được dùng để xây dựng trường học, trạm y tế, đường giao thông, hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, bảo đảm an sinh xã hội và bảo vệ môi trường.

Khác với ngân sách trung ương – được dùng cho các công việc mang tầm quốc gia như quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hay đầu tư công trình trọng điểm quốc gia – ngân sách địa phương chỉ chi cho các hoạt động nằm trong phạm vi quản lý của cấp chính quyền đó.

Ví dụ: ngân sách huyện được sử dụng để duy tu đường giao thông nông thôn, chi cho giáo dục và y tế cơ sở, trong khi ngân sách xã chi cho hoạt động của chính quyền xã, thôn và các công trình phúc lợi nhỏ.

Luật cũng quy định rõ: “Ngân sách địa phương gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa phương, được quyết định và tổ chức thực hiện trong phạm vi nhiệm vụ chi của từng cấp.” Điều này có nghĩa là chính quyền địa phương có quyền chủ động trong việc xây dựng, phân bổ và sử dụng ngân sách phù hợp với tình hình thực tế, nhưng vẫn phải tuân thủ quy định của Nhà nước và chịu sự giám sát của cơ quan cấp trên.

Các phương án khác sai vì:

• A. Nhà nước: khái niệm quá rộng, không xác định rõ cấp thực hiện.

• B. Trung ương: là ngân sách cấp cao nhất, không thuộc ngân sách địa phương.

• D. Tỉnh: chỉ là một cấp trong chính quyền địa phương, chưa bao quát hết cấp huyện, xã.